Okullarda Cinsiyet Eşitliğini Nasıl Öğretebiliriz?

Eğitim Politikaları
Okullarda Cinsiyet Eşitliğini Nasıl Öğretebiliriz?

Okullarda kız ve erkek öğrencilere eşit davranıyor muyuz? Öğretmenler kız ve erkek öğrencilerine öğrenmek, soru sormak, kendilerini ifade etmek onusunda eşit fırsat sağlıyor mu? Eğitimde cinsiyet eşitsizliği konusunda uzun yıllardır çalışmakta olan Myra Sadker ve Karen Zittleman’a göre bu soruların yanıtı olumsuz. Araştırmacılar uzun yıllardır sürdürdükleri araştırmalarının sonuçlarını açıkladıkları ‘Hala Eşit Değiliz’ adlı kitapta eğitimcilerin bütün çabalarına rağmen okullarda cinsiyetler eşitsizliğinin güçlü bir şekilde varolduğunu anlatıyorlar.

Yazarlara göre eşitsizliğin nedeni büyük oranda öğretmen davranışları. Öğretmenler ilkokuldan başlayarak kız ve erkek öğrencilerle farklı şekillerde iletişim kuruyor; erkek öğrencilere kız öğrencilerden daha fazla dikkat veriyor; beklenti ve eleştirilerini farklı şekillerde ifade ederek kız ve erkek öğrencilere farklı mesajlar veriyorlar. Bu tutumlar kız ve erkek öğrencilerin okuldan kendilerine ve geleceklerine dair birbirlerinden çok farklı mesajlar almalarına neden olurken, yetişkin olarak tavırlarını da etkiliyor.

Peki okulları cinsiyetler arası eşitliğin altının çizildiği, kız ve erkek öğrencilerin aynı mesajları aldığı ve özgüven kazandığı kurumlar haline getiremez miyiz? David ve Myra Sadker öğretmenlere işe önce kendi tutumlarını değerlendirerek başlamaları gerektiğini söylüyor.

Sadker’a göre ‘Öğretmenler olarak hepimiz öğrencilerimize eşitlikçi davrandığımızı düşünmek isteriz. Oysa bizler de içinde yaşadığımız toplumun birer parçasıyız ve cinsiyetçilik müfredatın derinlerine öyle gömülmüştür ki bazen farkında bile olmadan cinsiyetçi şekilde davranırız.’  Peki, eşitsizlik konusundaki tavrımızı değiştirmek ve öğrencilerimize daha iyi örnek olabilmek için neler yapabiliriz? İşte size öğretmenlerin kendilerini değerlendirebilmeleri ve sınıf içi uygulamalarını geliştirebilmeleri için bazı öneriler.

Öğretmenler öğrencilerine karşı tutumları konusunda kendilerini gözden geçirebilirler.

Öğretmenler öğrencilerine karşı tutumları konusunda kendilerini gözden geçirebilirler.

Öğretmen Olarak Tavrınızı Gözden Geçirin.

Öğretmen olarak ben;

  • Sınıfta cinsiyetler arası eşitlikçi davranmak, cinsiyetçi olmayan bir dil kullanmak konusunda kendimi kontrol ediyor muyum? ‘İşini adam gibi yap’, ‘kız işi, erkek işi’, ‘ kız dersi, erkek dersi’ gibi klişeleri fark ederek dilimi, tavrımı değiştirmeye çaba gösteriyor muyum?
  • Sınıfımda cinsiyetçi tutumları engellemek için uyarılarda bulunuyor muyum? Kız ve erkek öğrencilerimle iletişime geçerken onlarla cinsiyetlerine göre farklı davrandığımı, farklı görevler ve beklentiler ifade ettiğimi fark ediyor muyum?
  • Derslerimde kızlar/kadınlar ya da erkeklerle ilgili klişeleri içeren metinler ya da görsel malzemeler kullanıyor muyum? Bu genellemeleri sınıfımda nasıl açıklıyorum? Öğrencilerimi ‘klişe’ kavramıyla tanıştırıyor muyum? Onların bu klişelere eleştirel bakmalarını sağlayacak açıklamalar yapıyor muyum?
  • Sınıf kütüphanesinde bulunan kitaplarda kadın ve erkek yazarların sayıları eşit mi? Kadınlara dair hikayelerin, kadın kahramanların da görünür olması konusuna dikkat ediyor muyum? Ödev verdiğim kitapların hem kadın hem de erkek yazarlar tarafından yazılmış olmasına özen gösteriyor muyum?
  • Sınıfımda kız ve erkek öğrencilerin seslerinin eşit duyulması, eşit görünürlük ve özgüven kazanmaları için çaba gösteriyor muyum? Tartışma ve grup çalışmalarında her cinsin eşit şekilde temsil edilmesine dair kurallarım var mı?
Kızlar ve erkekler öğretmenlerinden farklı mesaj ve beklentiler duyarlar.

Kızlar ve erkekler öğretmenlerinden farklı mesaj ve beklentiler duyarlar.

Sınıf İçi Uygulamalarınızı Değiştirin

  • Öğretmen olarak ders kitaplardaki ayrımcılık içeren metinler ve görsel malzemeler konusunda bir şey yapamayacağınız düşünüyor olabilirsiniz. Aslında ders kitapları size eşitsizlik konusunda normalde anlatabileceklerinizden daha fazla örnek sağlayabilir. Öğrencilerinize kitapta sergilenen eşitsizliği sorabilir; tartışmalarını ve yorumlamalarını isteyebilirsiniz. Bu tartışmayı sınıfınızda birkaç kez yaptığınızda öğrencilerinizin çevrelerine daha farklı bir şekilde bakmaya başladıklarını gözlemleyeceksiniz.
  • Eğer öğrencilerinizi eşitsizlik konusunda daha fazla duyarlı hale getirebilmek isterseniz birkaç adım daha ileriye de gidebilirsiniz. Örneğin ilk bakışta eşitsizlik içermediğini düşündüğünüz metinleri öğrencilerinizle birlikte değerlendirebilirsiniz.
  • Cinsiyetlere dair geleneksel klişeleri yıkacak kahramanları ve olayları anlatıp örnekler verebilirsiniz. Mühendislerden söz ederken kadın olanları,  anaokulu öğretmenlerinden  söz ederken erkek olanları öne çıkarabilirsiniz.
  • Sınıf içindeki görevlendirmelerinizi cinsiyeti temel almadan yapabilirsiniz. Sınıf düzeni, iletişim, kontrol gibi görevleri kız öğrencilere, sınıf dışı ilişkileri erkek öğrencilere vermek yerine bunun tam tersi bir görevlendirme yapabilirsiniz.
  • Eğer ders kitapları sadece erkek bilim adamlarını/ yazarları/ matematikçileri/ fizikçileri/ sanatçıları içeriyorsa sınıfınıza alanlarının önde gelen kadınlarından da isimler taşıyabilirsiniz.
  • Cinsiyetlere dair genellemeler yapmaktan kaçınabilirsiniz. Kızlar sosyal bilgiler de iyidir, erkekler matematiği daha kolay öğrenir gibi  genellemeler yerine öğrencinizin özel becerilerine odaklanmaya çalışabilirsiniz.
  • Gündelik hayattan kadın erkek eşitsizliğine dair örnekleri sınıfınıza taşıyıp yorumlayabilir; genel istatistiklere, kültürel alışkanlıklara dair değerlendirmeler yapabilirsiniz.

Kaynak:
Sadker, D., Sadker, M., & Zittleman, K.R. (2009).
Still Failing at Fairness: How Gender Bias Cheats Girls and Boys in School and What We Can Do About It New York, NY: Scribner.

Yazar Hakkında

Takipte Kalın!

Facebook sayfamızı beğenin ve yeni yazılarımızdan haberdar olun.

Bunlarda Var

En Yeniler

En Popüler

K Kuşağı adını Açlık Oyunları adlı dizinin mücadeleci karakteri Katniss'ten alıyor.

İşte Dünyayı Değiştirecek Kuşak: K Kuşağı

X, Y, Z ya da Baby Boomers. Kuşak kavramı, 20.yüzyıl toplumunu tanımlarken sıklıkla başvurduğumuz kavramların başında geliyor. Her şeyin çok hızlı yaşandığı; kültürün, teknolojinin büyük bir hızla değiştiği ve insanların…
Eğitime Dair Doğru Sandıklarımızı Kökten Dönüştürecek 6 Madde

Herkesin Doğru Sandığı 6 Büyük Eğitim Miti

Hepimizin iyi eğitimin nasıl olması gerektiğine dair inançlarımız vardır. Bu inançlardan bazıları yıllar içinde toplum genelinde de benimsenmiş, genel bir inanca dönüşmüştür. Aslında çoğu bilimsel doğru olmayan bu bilgiler, önce…
Çocuğum Disleksik Olabilir mi?

Çocuğum Disleksik Olabilir mi?

Çoğumuz okumak için nefes almak kadar kolay ve sıradan bir eylemdir. Sözcükler, cümleler ya da metinler önümüze çıktığında istemsiz bir şekilde yazıları okuruz. Disleksik olanlar için ise okumak yüksek dikkat,…

Dosyalar

BÜLTENE KATILIN

E-posta listemize kayıt olarak yeni makalelerimizden haberdar olabilirsiniz.

Abone olduğunuz için teşekkürler.

Bir hata oluştu.

Menü