Çocuk ve Travma: Yaşanan Olayı Çocuk için Travmatik Hale Getiren Nedir?

Aileler İçinAyın Dosyası
çocuk ve travma

 

Çocuk ve travma: bu iki kavram son zamanlarda ne çok birlikte kullanılır oldu. Bir öğretmen olarak okulda öğrencilerle geçirdiği 20 yıl boyunca pedagoji, gelişim ya da müfredat konularında pek çok şey öğrendim. Ancak öğretmen olmak bana hiç ummadığım bir konuda da deneyim kazandırdı: Travma

Bir öğretmen olarak çocukların zorluklar, kayıplar, acılar karşısında neler yaşadığını; nasıl olup da bazıları yıkılıp kalırken bazılarının da dimdik ayağa kalktıklarını; benzer travmaların farklı çocuklar üzerinde bıraktığı farklı etkileri gözlemleyecek uzun zamanım oldu ve acı çeken öğrencilerimi izlerken şunu farkettim: Bir olayı travmatik yapan şey olayın kendisi değildir. Olayın travma olup olmadığını belirleyen çocuğun kişisel deneyimleridir.

Travma: Üstesinden Gelememe

Hepimiz üzücü olaylar yaşarız. Bazen ayrılıklar, kayıplar hatta ölümler. Bu olayların ardından belki rahatsız olmuş, uyuyamamışız, yemek yememiş, öfkeli tepkiler vermiş olabiliriz ama zamanla buna alışıp üstesinden gelmeyi başarırız. Bu nedenle travma en iyi ifadeyle, belirli bir süre üstesinden gelememe olarak tanımlanabilir.

Travma, olaya verilen tepkidir; olayın kendisi değildir. Zaten Yunancada da yaralanma anlamına gelir; yani bireyin işlevlerine –bilişsel, fizyolojik ve psikolojik işlevlerine- zarar veren deneyimin adıdır.

Çocuklar Farklı Biçimde Acı Çekerler

Öte yandan çocukların kayıplara, şoklara gösterdikleri tepkiler yetişkinlerinkinden farklıdır. Bazen derin bir üzüntü hali sergilese de çoğu çocuk –örneğin- sevdiği birini kaybettikten sonra bir süre ağlayıp sonra da oyun oynayabilir. Bu yetişkinler için çoğu zaman yanıltıcı olur. Üzgün olmadığı ya da acı çekmediği anlamına gelmez; çocuklar yetişkinlerden farklı biçimde çare bulurlar ve oyun oynamak, çocuğun kendini kaybetmesini engelleyecek bir savunma mekanizması olabilir. Sıkıntılı, suçlu, endişeli veya ölen kişiye ya da tamamıyla başka birisine karşı kızgın hissetmeleri olağandır.

Travmayı Belirleyen Unsurlar

Bir olayın çocuk için travmatik olup olmadığını belirleyen birçok unsur vardır:

  • Çocuğun öznel fiziksel ve duygusal koşulları onun olaya vereceği  tepkiyi belirler.
  • Ayrıca aile hikayesi ve geçmişinde yaşadıkları çocuğun travmaya vereceği tepkinin şiddetini, iyileşmenin sürecini belirler.
  • Çocuğun olaya yakınlığı bir başka unsurdur. Bazen çocuk olaya yakın olmasa da en yakınlarının etkilenmesi, çocuğun da birinci derecen etkilenmesine neden olur.
  • Son olarak, olayın çocuğa açıklanış şekli çocuğun başa çıkma ve hakimiyet kurma becerisini etkiler.

Bu durum  karmaşıktır çünkü bir olayı, travmanın nedeni olarak düşünmeye yatkın olsak da travma aslında zamana yayılan bir süreçtir.

En Önemli Faktör: Aile Tutumu

Bununla birlikte çocuğun yaşadığı olaya tepkisini ve sonrasında yaşayacağı toparlanma sürecinin kalitesini belirleyen önemli bir faktörden söz etmeliyiz. O da çocuğun çevresindeki yetişkinlerin tutume ve çocuğa verdikleri doğrudan destektir.

Çevresindeki yetişkinler sakin ve bilinçli tepki veren çocuklar da travmatik olaylar karşısında daha tutarlı davranırlar. Çocuğun ailesinden destek alıp almaması,  aileiyle arasındaki güven ilişkisi çocuğun olayın üstesinden gelmesini engelleyen unsurların  belki de en önemlisidir.

 

 

Çeviren: Burcu YalçınkayaKaynak: https://childmind.org/topics/concerns/trauma-and-grief/

Dosya | Çocuk ve Travma yazı dizimizin diğer konusu olan Öğrencinizin Ölüm Acısıyla Başa Çıkmasına Nasıl Destek Olursunuz? başlıklı makalemizi okuyabilirsiniz.

Etiketler: aile, çocuk, çocuk eğitimi, çocuk ve travma, çocuk yetiştirme, çocuklarla iletişim, eğitim

İlginizi Çekebilir

Sosyal Medya Hesaplarımızı Takip Edin

Eğitim Kolektifi’nin Büyümesine Destek Olun!

İçeriklerimizi beğeniyorsanız daha fazla okuyucunun bize ulaşmasına destek olun.
Bizi Sosyal Medya Hesaplarımızdan Takip Edin, Beğenin, Paylaşın.

Takipte Kalın!

Facebook sayfamızı beğenin ve yeni yazılarımızdan haberdar olun.

Reklam

Yazar Hakkında

Yorumlar

milli eğitim bakanı olsaydım kitap
eğitim kolektifi milli eğitim bakanı olsaydım kitap satın al

Milli Eğitim Bakanı Olsaydım

Orijinal fiyat: 150 ₺.Şu andaki fiyat: 90 ₺.

Ahmet Yıldız, Ayşegül Kanal, Cem Demirayak, Gözde Durmuş, Engin Karadağ, Erdal Atıcı, Erdal Küçüker, Esergül Balcı, Fevziye Sayılan, Feyzi Coskun, Gökçe Güvercin-Seçkin, Gözde Durmuş, Hasan Aydın, M. Cansu Balcı, Meral Uysal, Mustafa Gazalcı, Niyazi Altunya, Nurcan Korkmaz, Orhan Özdemir, Reşide Kabadayı, Rıfat Okçabol, Selen Balcı, Ş. Erhan Bağcı, Vildan Özdemir
Eğitim Kolektifi Yayınları
sevdalı bulut nazım hikmet kitap

Sevdalı Bulut

Orijinal fiyat: 115 ₺.Şu andaki fiyat: 100 ₺.

Nazım Hikmet
Yapı Kredi Yayınları
kalemler yaşar kemal kitap

Kalemler

Orijinal fiyat: 30 ₺.Şu andaki fiyat: 25 ₺.

Yaşar Kemal
Yapı Kredi Yayınları
eğitim kolektifi milli eğitim bakanı olsaydım kitap satın al

Milli Eğitim Bakanı Olsaydım

Orijinal fiyat: 150 ₺.Şu andaki fiyat: 90 ₺.

Ahmet Yıldız, Ayşegül Kanal, Cem Demirayak, Gözde Durmuş, Engin Karadağ, Erdal Atıcı, Erdal Küçüker, Esergül Balcı, Fevziye Sayılan, Feyzi Coskun, Gökçe Güvercin-Seçkin, Gözde Durmuş, Hasan Aydın, M. Cansu Balcı, Meral Uysal, Mustafa Gazalcı, Niyazi Altunya, Nurcan Korkmaz, Orhan Özdemir, Reşide Kabadayı, Rıfat Okçabol, Selen Balcı, Ş. Erhan Bağcı, Vildan Özdemir
Eğitim Kolektifi Yayınları
Reklam

En Yeniler

En Popüler

Dosyalar

Reklam