Birleşik Krallık’ta yaşıyorsanız bir buluşmaya beş dakika geç kalabilirsiniz ama bir dakika daha fazla geç kalmamalısınız!
Neden mi? 19. yüzyılda demiryollarının yaygınlaşmasıyla İngiltere’deki şehirlerin hepsi Londra saatine uyum sağladı; Oxford hariç… Bugün bile Oxford’daki saatler beş dakika geridedir ve Oxford’da bir yere yaklaşık beş dakika geç kalırsanız, “Oxford saatine göre çalıştığınızı” iddia edebilirsiniz. Elbette bir yere sadece beş dakika geç kalırsanız kimse size kin beslemez, bu yüzden ‘Oxford saati’ bahanesi keyifli bir şakadır. Alice Harikalar Diyarında’ki beyaz tavşanı anımsayın. Onun saati de Oxford saatine ayarlıydı ve her yere her zaman beş dakika geç kalırdı.
Geç Kaldığınızda Neler Olur?
Ancak dünyanın geri kalanında yaşayanların böyle havalı bir geç kalma gerekçesi yoktur; özellikle de her zaman geç kalan biri iseniz karşınızdaki insanları giderek sinirlendirmeye başlarsınız. İnsanlar sizin geç kalmanızı “onları önemsemediğiniz” olarak yorumlarlar. Geç kalma sebebiniz hakkında mantıklı bir gerekçe sunmadığınız sürece, (otoyolda karşınıza çıkan bir fil, evden çıkarken ayaklarınıza dolanan bir ahtapot, batarken başınıza düşen güneş gibi) geç kalmak profesyonel dünyada hem siz hem de karşınızdaki kişi için bir sorundur. Geç kalan kişi o gün için fazlaca hedef belirlemiş ve gününü aşırı planlamış olabilir. Bekleyen kişi ise bu gecikme nedeniyle kendi programında düzenlenmeler yapmak zorunda kalabilir. Hikayenin sonunda her iki taraf da fazlasıyla gerilebilir.
Sadece “Beceriksizlik” Değil Bir Psikolojik Profil
Araştırmalar kronik geç kalma durumunun nadiren tembellik veya saygısızlık kaynaklı olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre bu durum genellikle zaman körlüğü, işlerin ne kadar süreceğine dair aşırı iyimserlik, mükemmeliyetçilik veya sınırları kontrol etme gibi bilinçaltı psikolojik kalıplardan kaynaklanıyor olabilir.
Eğer siz de sık sık geç aklan biri iseniz davranışınızın kökenine inmek için aşağıdaki kavramları bilmeye ihtiyaç duyabilirsiniz.
Zaman Körlüğü
Zaman körlüğü, ergenlerde ya da DEHB (ADHD) yaşayan bireylerde daha sık görülen, zaman algısı eksikliğini ifade eden bir durumdur. Böyle kişiler örneğin banyo yapmanın, bir yere metroyla gitmenin ya da bir ödevi tamamlamanın ne kadar süreceğini gerçekçi olarak değerlendiremez hatta yanlış zamanlama tahmini yaptıklarını fark edemezler.
Planlama Yanılgısı ve İyimserlik
Özellikle bazı iyimser kişiler ise yapılacak işin süresini olması gerekenden çok daha kısa tahmin etme eğilimindedirler. Böyle kişiler kronik olarak akşam trafiğinde bir yere gitmenin, bir toplantıyı yapmanın, bir projeyi bitirmenin çok daha kısa süreler alacağına inanmakta ve –pek çok diğer alanda da- dünya gerçeklerini görmezden gelmektedir.
Mükemmeliyetçilik ve Göreve Başlama: Mükemmeliyetçi kişiler, her zaman son bir iş tamamlama dürtüsü hisseder (Örn: “Şu çamaşırları başlatıp evden öyle çıkayım”gibi) Bu durum kararsızlık döngülerine ve yapılması gereken işlerin gecikmesine yol açar.
Program İsyancısı
Bazı insanlar için ise tam zamanında bir yerde olmak, dışsal bir kontrol mekanizmasına boyun eğmek gibi hissettirir. Ergenlerde, gençlerde, profesyonel iş hayatına henüz atılmamış kişilerde daha sık görülen bu tutum, onlara göre bağımsızlığı korumanın ve özerklik ilan etmenin bilinçaltı bir yoludur.
Kaygı ve Kaçınma
Sosyal fobi veya performans kaygısı yaşayan insanlar da sıklıkla geç kalır. Geç kalmak; ortama ilk varan kişi olmaktan, gergin hissetmekten veya baskı altındaki durumlarla yüzleşmekten kaçınmak için bilinçaltı bir erteleme taktiğidir.
Peki siz bu tutumlardan birini kendinize yakın buldunuz mu?
Son olarak, küçük bir itirafım yapalım. Beş dakika geç kalmak, geç kalmak olarak algılanmaz ve sizi bekleyen kişiye birkaç dakika oturup düşüncelerini toparlaması ve sizin gelişinizi dört gözle beklemesi için yeterli zamanı verir. Tabi eğer o da gecikmediyse…
