Yeni kuşaklar okullarında hangi kitapları okuyor, hangi değerleri öğreniyorlar? Örneğin Amerika Birleşik Devletlerinde hemen her öğrencinin okuması gereken kitap Bülbülü Öldürmektir. Lee Harper’ın bu klasik romanı adalet, ayrımcılık, nefret gibi derin konuları öğrencilerin tartışmasına açar.
Peki başka ülkelerde hangi kitaplar müfredatın bir parçası olarak öğrencilere okutulmakta? Laura McClure ve Daryl Chen bu sorunun yanıtını bulmak üzere dünyanın farklı ülkelerinde görev yapan TEDed Yaratıcı Eğitimcileriyle görüştüler. Eğitimciler kendi ülkelerinde uzun yıllardır müfredatta yer almış ve kuşaklar boyunca okunmuş pek çok sayıda kitap olduğunu belirtip kendilerince en önemli bulduklarını bizimle paylaştılar. İşte dünyanın farklı ülkelerindeki çocukların ortaokul ve lise eğitimlerinin bir parçası olarak okudukları kitaplar.
Almanya
Anne Frank’ın Hatıra Defteri (1947)
Kitabın Konusu: İkinci Dünya Savaşı sırasında Amsterdam’da bir çatı arasında Nazi subaylarından gizlenen Anne Frank adlı Yahudi kızın hatıraları.
Müfredatta Olma Nedeni: Kitap ırkçı düşüncenin ve dar fikirli insanların neden olabileceği felaketleri unutmamamız için öğrencilerimize okutuluyor.
Avusturya
Faust (1787)
Yazar: Johann Wolfgang von Goethe
Kitabın Konusu: Mefistofeles Tanrı’dan Faust’u doğru yoldan çıkarmak için izin ister ve ve Faust’a dünya hazlarını vaad eder. Mefistofeles, onun bilgi hastalığından kalbini kurtaracak, yaşatacağı en güzel hazlar karşısında Faust “Dur ey zaman, ne güzelsin!” diyecek olursa iddiayı Mefistofeles kazanmış olacaktır.
Müfredatta Olma Nedeni: Eğitimci Barbara Paulmayer’e göre Faust, insana ve hayata dair pek çok zamansız soruyu gündeme getirir. Bilimle ruhsallığı, tutkuyla mantığı, kurtuluşla lanetlenmeyi yan yana anlatır. Hikaye pek çok farklı açıdan yorumlanabilir. Faust anlaması zor bir metindir ve yeni eserler kadar kolay anlaşılır değildir ve bu yüzden öğrencileri farklı bir şekilde düşünmelerini sağlar.
Faust ayrıca bilime karşı maneviyat, mantığa karşı tutku ve günahlardan kurtuluşa karşı lanetlenme dahil pek çok farklı felsefi tartışmayı ortaya çıkarır ve hayata dair yorumlarımızı genişletir.
Bosna Hersek; Sırbistan
Drina Köprüsü (1945) Ivo Andrić
Kitabın Konusu: Eser, Osmanlı İmparatorluğunun hüküm sürdüğü Bosna Topraklarında Sokullu Mehmet Paşa Köprüsü yakınındaki bir kasabanın köprünün inşa edildiği 16. yüzyıldan, kısmen yıkıldığı Birinci Dünya Savaşına kadarki dönemi resmedilmektedir.
Neden okutuluyor: Nobel Ödüllü yazar Andrić, Sırbistan, Hırvatistan ve Bosna Hersek’tin tek Nobel Ödüllü yazarıdır. Bunun yanı sıra Eğitimci Martin Kondža kitabın zamansızlığına vurgu yapar ve anlatılan temaların günümüz insanı için hale geçerli olduğunu belirtir. Köprü, doğan ve yıkılan imparatorluklar, doruklardan diplere giden insan hayatları, kurulan ve yıkılan ülkelerin suskun tanığıdır.
Avustralya
Yarın, Savaş Başladığında (1993)
Yazar: John Marsden
Kitabın Konusu: Yedi Avustralyalı genç hafta sonu tatillerini ‘cehennem’ adlı sıra dışı güzellikte bir yerde geçirirler. Ancak döndüklerinde ülkelerini bilinmeyen bir askeri bir güç tarafından işgal edilmiş bulurlar.
Müfredatta Olma Nedeni: Avusturalya’da çok satmış ve dört ödül kazanmış bu kitap içimizdeki işgal edilme ve savaşmak zorunda kalma korkusunu gün ışığına çıkarır. Aynı zamanda doğayla insanın savaşını da incelikli bir şekilde anlatır.
Arnavutluk
Taş Kentin Günlükleri (1971)
Yazar: Ismail Kadare
Kitabın Konusu: Türkçe’ye Taş Kentin Günlüğü olarak çevrilmiş kitap bir çocuğun gözünden 2. Dünya Savaşında İtalyan, Yunan ve Nazilerin işgal ettiği küçük bir Arnavutluk kasabasındaki işgal günlerini anlatıyor.
Müfredatta Olma Nedeni: Kadare pek çok kez Nobel Ödülüne aday gösterilmiş, Arnavutluk edebiyatının önde gelen yazarlarından birisidir. Bunun yanı sıra bu kitap İkinci Dünya Savaşının insanlar için ne anlama geldiğini çarpıcı bir şekilde anlatır. Kitabın bir çocuğun gözünden anlatılması ise en zor zamanlarda bile geleceğe dair inancımızı taze tutabileceğimizi hatırlatmaktadır.
Brezilya
Morte e vida Severina (1955)
Yazar: João Cabral de Melo Neto
Kitabın Konusu: İngilizce de Severino’nun Ölümü adıyla tanınan eser daha iyi bir hayata ulaşmak için büyük şehre doğru yola çıkan bir adamın zorlu yolculuğunun hikayesidir.
Müfredatta Olma Nedeni: Eğitimci Andrea Rodrigues’e göre Severino’nun yolculuğu ülkenin durumunun ve bugün de içinde yaşadığı koşulların bir özeti gibidir. Kİtap günümüzde de hala varlığını koruyan eşitsizlik, adaletsizlik, yoksulluk ve suskun insanların karşısında şehir ışıkları altındaki konforlu insanlar ve bu iki grup insan arasındaki bir türlü sona ermeyen mesafe ve yabancılık anlatılır.
Kanada
The Wars (1977)
Yazar: Timothy Findley
Kitabın Konusu: 19 yaşındaki Kanadalı Robert Ross, kız kardeşinin ölümüyle baş etmeye çalışırken kendini 1. Dünya Savaşının cephelerinden birinde bulur. Bir yandan içindeki acıyla savaşırken öte yandan da savaşın ve insanlığın en kötü yüzüne şahit olmak zorunda kalır.
Müfredatta Olma Nedeni: Eğitimci Karen Goepen-Wee’e göre Savaşlar, Kanada edebiyatının en büyük simge eserlerinden biridir. Savaşı, yol açtığı acıları ve insanların içine düştükleri duyarsızlıkla uzlaşmasını gerçekçi bir dille anlatır.
Çin
Seçmeler
Yazar: Konfiçus
Kitabın Konusu: Antik dönem felsefecisi Konfiçyus’un öğretilerinin MÖ 475 ve 221 yılları arasında kaleme alındığı düşünülmektedir.
Müfredatta Olma Nedeni: ‘Konfiçyus’un Seçme Eserleri okullarımızda Çin edebiyatının temel taşlarında biri olarak görülür ve genç kuşaklara toplumsal statüleri ne olursa olsun erdemli bir hayat yaşamak, ebeveyne saygı göstermek gibi değerleri aşılamaya çalışır. Bu yüzden lise eğitiminin en önemli kitaplarından birisidir.
Endonezya
Gökkuşağı Askerleri (2005) Andrea Hirata
Kitabın Konusu: Kitap konusunu Endonezya’nın uzak bir köyünde yaşayan on öğrencinin gerçek hikayesinden almaktadır. Öğrenciler, kendilerine ilham veren öğretmenleri sayesinde kendilerini ve toplumu savunmayı öğreniyorlar.
Müfredatta Olma Nedeni: “Kitap sorunlar karşısında fedakarlığı, kendini adamayı, çok çalışmayı, tutkuyu, kardeşliği, dostluğu, iyimserliği ve sebat etmeyi öğretiyor,” diyor Mahrukh Bashir.
Finlandiya
Yedi Kardeş (1870)
Yazar: Aleksis Kivi
Finlandiyalı öğrenciler geçmişlerini Yedi Kardeş adlı kitaptan öğreniyorlar.
Kitabın Konusu: İngilizcede Yedi Kardeşler olarak bilinenkitap yedi çocuklu kalabalık bir ailenin Finlandiya’daki hayatta kalma çabalarını anlatır.
Müfredatta Olma Nedeni: Eğitimci Jaani Länsiö bu kitabın bir Fin yazar tarafından Fince yazılmış ve sıradan Finlilerin hayatlarını anlatan ilk kitap olduğunu belirtir. Lansiö kitabın bir ulusal roman olduğunun altını çizer ve ekler ‘aynı zamanda Finlerin inatçılığını ve karalılığını da gözler önüne serer.’
Hindistan
Otobiyografi (1927-1929)
Yazar: Mahatma K. Gandhi
Kitabın Konusu: Eseri Mahatma Gandhi’nin kendi kaleminden çocukluğundan başlayarak 50’li yaşlarının başlarına kadar olan yaşamını içermektedir.
Müfredatta Olma Nedeni: “Alçakgönüllü ve bilinçli bir hayatın sadece bilgelik ve şiddetten uzak kalmakla başarılabileceğini anlatması’
İrlanda
Buz Adam: İrlandalı Bir Antartika Kahramanının Maceraları (2003)
Yazar: Michael Smith
Kitabın Konusu: Kitap Kaptan Robert Falcon Scott’la birlikte Antartika’ya seyahat edebilmek için evden kaçan 15 yaşındaki Tom Crean’in hikayesini anlatır. Crean aynı zamanda Ernest Shackleton’ın Dayanıklılık adını verdiği keşfinin de bir üyesiydi.
Müfredatta Olma Nedeni: “Eğitimci Naoimh Riordan’a göre kitap ‘İrlandalıların güçlükler karşısında zafer kazanabilen tutkulu kaşifler olduğunu ve çok çalışma, odaklanma ve kendini adamayla her şeyin mümkün olduğunu’ göstermektedir.
İtalya
Nişanlılar
Yazar: Alessandro Manzoni
Kitabın Konusu: Türkçe’ye çevrilen roman, 17. yüzyılın ilk yarısında kuzey İtalya’da geçiyor. İtalya henüz bir ulus değildir. Kitap baskıcı İspanyol hükümdarlığı altında yaşayan köylülerin hayatlarını ve çok sayıda insanın ölümüne sebep olan ölümcül bir vebanın etkisini anlatır.
Müfredatta Olma Nedeni : Sofia Ramundo’ya göre Nişanlılar “İtalyan edebiyatının iki önemli ayağından biri ve tarihi kitapların temelidir.
Rusya
Savaş ve Barış (1869)
Yazar: Leo Tolstoy
Kitabın Konusu: Beş ailenin hayatları ve yaşadıkları aşk hikayesinin fonuyla beslenen bu epik kitap 1805’te başlayıp Napolyon’un 1812 Rusya istilası boyunca devam eder.
Müfredatta Olma Nedeni: Savaş ve Barış en temel anlamıyla hayatının her hali, her duygusu hakkında düşünebilmektir: İnsanların gözünde değerli olabilmek, affetmek, saygılı olmak ve acıların üstesinden gelmek. Hayattaki pek çok insan Natasha’nın, Pierre’nin ve Prens Anrei’nin deneyimlerini yaşamıştır.
Mısır
Günlerin Kitabı (1935)
Yazar: Taha Hüseyin
Kitabın Konusu : Türkçe’ye çevrilen kitap1889 ve 1973 yılları arasında yaşamış aydın yazar Hüseyin’in otobiyografisidir. Hüseyin henüz üç yaşındayken görme engelli olur, ancak büyüyünce ülkesinin eğitim bakanı olmayı başarır. Yazar, Mısır edebiyatının en etkili şahsiyetlerinden biridir.
Müfredatta Olma Nedeni : “Kitap öğrencilere bilgi toplamayı, geleneklere karşı başkaldırmayı ve bir toplumdaki cehaletin negatif etkilerini öğretiyor,” diyor Mahmud Attalla.
Pakistan
Gönülsüz Köktendinci (2007) Yazar: Mohsin Hamid
Kitabın Konusu: Uluslararası bir “çok satan” olan ve Türkçe’ye de çevrilen roman, 11 Eylül 2011’deki olayların öncesinde ve sonrasında Pakistanlı bir adamın Amerika’daki hayatını yansıtır.
Müfredatta Olma Nedeni : “Bu kitaplar, köktendinci ideallerle mücadele eden ve kendi kimliklerini bulmaya çalışan modern Pakistanlıların karşı karşıya olduğu ikilemlere dokunur.”
Çeviri: Burcu Yalçınkaya
Kaynak: https://ideas.ted.com/required-reading-the-books-that-students-read-in-28-countries-around-the-world/
