Motivasyon Stiliniz Çocuğunuza Heyecan Veriyor mu?

Aileler İçin
Aileler İçin
Motivasyon Stiliniz Çocuğunuzu Heyecanlandırıyor mu?

 

Çocuğunuzu nasıl motive ediyorsunuz? Onu harekete geçirmek için nasıl yöntemler kullanıyorsunuz? Pek çok yetişkin için “ebeveyn olmak” kural koymak, hedef göstermek ve çocuğumuzun aldığı sonuçlara yorum yapmak anlamına geliyor.

Biz anne babayız ve çocuklarımızın onlardan beklediğimiz işleri en kısa zamanda ve tam olarak bizim beklediğimiz şekilde, bizim kurallarımıza, değerlerimize ve düşüncelerimize göre yapmalarını istiyoruz. Onlar ise bu beklentimize surat asarak, ayak direyerek ya da omuz silkerek cevap veriyorlar. Bu direniş, kısa zamanda sonuç almak isteyen anne babaları tek bir pozisyona sıkıştırıyor. Daha fazla ekran süresi, daha fazla oyuncak gibi rüşvetlerle teklif elimizi güçlendirmek!

Evde Sözünüz Geçmiyor mu?

Eğer yukarıdaki durum sizin için de geçerli ise şunu da soralım. Peki evdeki otorite durumunuz nasıl? Yoksa çocuklarınızın sizinle sürekli bir savaş halinde olduğu, her sözünüze karşı çıktığı ve size beklediğinizden çok daha az saydı duyduğu bir ortamda mı yaşıyorsunuz. Hatta -özellikle ergen- çocuğunuz üzerinde hiç etkiniz kalmadığını düşünüp kendi ebeveynliğinizi sorguluyor musunuz?

Aslında çocuğunuzun sözünüzü dinlememesinin nedeni  size karşı çıkması, istediğiniz işi önemsememesi ya da saygı duymaması değildir; çünkü onlar sadece insanoğlunun en temel güdülerinden biriyle hareket edip kendi bağımsızlıklarını test etmeye çalışan genç bireyler.

Peki ama onları nasıl harekete geçireceğiz? Onlar için daha iyi sonuçlar doğuracak şekilde hareket etmelerini nasıl sağlayacağız?

Maalesef çocuğumuzu harekete geçirmek için geçerliliği kanıtlanmış tek bir motivasyon tekniği yok. Doğduklarında hangi konuya ne kadar ilgi duyacaklarını, hangi beceri için nasıl yönlendirilmeleri gerektiğini açıklayan bir kullanım kılavuzuyla dünyaya gelmiyorlar. Her çocuk benzersiz özelliklerle dünyaya gelip yaşıtlarından farklı şekilde dünyaya bakıyor. Çoğu zaman düşündüğümüzün tersine bir konuda ısrarcı olmak, onları ikna etmek için her seferinde yeni örnekler ya da tehditler bulmak da çocuklarımızı harekete geçirmek için yeterli olmuyor.

Özgürlükçü bir tavır çocukların kendi iç seslerini duymalarını ve kendi isteklerini farketmelerini sağlıyor.
Özgürlükçü bir tavır çocukların kendi iç seslerini duymalarını ve kendi isteklerini farketmelerini sağlıyor.

Özgürlükçü Motivasyon Dili Daha İyi Sonuç Veriyor!

Bununla birlikte yapılabilecek bazı şeyler de yok değil. Bunların başında da daha olumlu ve özgürlükçü bir motivasyon dili kullanmak geliyor. Çocuklarınızı kontrol eden, sınırlandıran ve uyaran bir dil uygulamak yerine daha özgürlükçü bir tavır çocukların kendi iç seslerini duymalarını ve kendi isteklerini fark etmelerini sağlıyor. Özgürlükçü motivasyon dili  çocuğunuzun kendi iradesini geliştirmesini, seçenekler oluşturmasını ve kendi isteğiyle harekete geçmesini sağlıyor. Korumacı motivasyon ise baskı oluşturuyor, zorluyor, savunmacı duyguların ortaya çıkmasına neden oluyor.

Ama gelin  önce bir basamak geriye gidelim ve insanların hangi koşullarda harekete geçebildiğini hatırlayalım.

İnsanlarda Başarı Duygusu Nasıl Oluşur?

Rochester Üniversitesi’nden  Edward Deci ve Richard Ryan kişinin kendi kendine hareket geçmesini sağlayacak üç temel anahtar  koşuldan söz ediyor: Kişisel yeterlilik, bağımsızlık ve kabul edilme duygusu. Nedir bunlar?

Yeterlilik: Kişinin hedeflediği alanda yetkin ve etkili olduğuna inanması.

Bağımsızlık: İlgili değer ve kurallarla uyumlu davranabilmek.

Kabul Edilmişlik: Kişinin kendisini önemsenmiş, anlaşılmış ve aidiyet kurmuş hissetmesi.

Bu üç temel ihtiyaç karşılandığı oranda kişi kendini geliştirme ve kanıtlama isteği duyar. Böylece ilgileri, değerleri ve yaşam hedefleri doğrultusunda içsel isteklerini fark eder; harekete geçer.

Bu üç temel ihtiyaç karşılandığı oranda kişi kendini geliştirme ve kanıtlama isteği duyar.
Bu üç temel ihtiyaç karşılandığı oranda kişi kendini geliştirme ve kanıtlama isteği duyar.

Çevresel Koşullar İkincil Etki Sağlar

Bununla birlikte kişinin kendisini geliştirme potansiyeli çevresel koşullarla bazen desteklenir bazen ise yine çevresel koşullarla söner. Anne babanın kullandığı dil, çocuklarını destekleme biçimleri, eğitim olanakları, sunulan fırsatlar ve aile dışındaki çevrenin sunduğu onay ve takdir kişinin büyüme fırsatlarını şekillendirir.

Özgürleştirici ve Kontrolcü Motivasyon Farkı

İşte bu basamakta çocuğunuza gösterdiğiniz bağımsızlaştırıcı motivasyon sabır, inat, esneklik, yaratıcılık, gelişmiş sezgiler ve yaptığı işten zevk almasını sağlayacaktır.

Tam tersine kontrolcü ve aşırı yönlendirici bir motivasyon ise kendisi adına düşünüp sorumluluk almak yerine itaat etme, sınırların dışına çıkamama, kendi isteklerine yabancılaşma, yaptığı işten hoşnut olmama, kendini sürece ait hissetmeme gibi sonuçlara neden olacaktır.

Eğer çocuğunuzu bağımsızlaştırıcı bir dille motive  etmek istiyorsanız aşağıdaki uygulamalar size fikir verecektir.

İçsel motivasyon kaynaklarını geliştirmeye çalışın: Öncelikle çocuğunuzun kendi ilgi ve isteklerini kesfetmesini sağlayın. Kendi tercihleriniz yerine çocuğunuzun ilgi, tercih ve isteklerine kulak verip, tercihleriyle becerilerinin uyumlu olması için onu yönlendirin.

Bambaşka alanlardaki gelişimini gözden kaçırmayın: Siz matematik çalışmasını isterken çocuğunuz bütün enerjisini paten kaymaya mı harcıyor? Eğer paten öğrenirken nasıl bıkmadan usanmadan çalıştığını, her geçen gün nasıl ilerlediğini takdir etmezseniz çocuğunuzu matematik kitabının başına kolay kolay oturtamazsınız.

Oysa patendeki başarısı anne babası tarafından kabul edilmiş bir çocuğun kendisine yepyeni bir gelişim alanı seçmesi daha kolay olacaktır.

Sonuçlara değil sürece dikkat edin: Çocuğunuzu takdir etmek için mutlaka büyük başarılar göstermesini beklemeyin. Gösterdiği küçük ilerlemeleri bile fark etmesini sağlayın. Böylece başarıya küçük adımlarla ulaşılacağını ona öğretin.

Maddi Ödüllerden Kaçının: Sticker tablosu, maddi hediyeler, fazladan ekran zamanı gibi dışsal ödüller kullanmayın.

Yargı değil gözlem içeren cümleler kurun: Çocuğunuza çalışmalarıyla ilgili bilgi verirken cümlelerinizi sonuca dair yargı içermeyecek değiştirin. Süreçle ilgili bilgi veren cümleler kullanın. ‘Bundan çok hoşlanmadığını görüyorum.’, ‘….. farkettim.’, ‘’..yapmayı düşünür müsün?’ gibi..

Olumsuz duyguların varlığını doğal kabul edin. Çalışmak ve emek vermek çocuklar için yetişkinler için olduğundan çok daha zordur. Çocuğunuz tepki verebilir. Size öfkelenebilir. Ayak direyebilir. Bu duyguları kişiselleştirmeyin. Çocuğunuzun kızgınlığı size değil sürece dair güvensizlindendir.

Haklı olmaya çalışmayın. Bazen çocuğunuz kendisini yetersiz, mutsuz hissedecektir. Böyle zamanları kontrolünüzü arttırmak, çocuğunuza ‘bak ben dememiş miydim..’ gibi savunmacı duyguları ortaya çıkartacak cümleler kurmayın.

Kaynak:
Deci, E. & Ryan, R. (2017). Self-Determination theory: Basic psychological needs in motivation, development and wellness.  New York, NY: The Guilford Press.
Reeves, J. (2006). Teachers as facilitators: What autonomy-supportive teachers do and why their students benefit.  The Elementary School Journal.  106. 225-236.

Etiketler: aile, çocuk

İlginizi Çekebilir

Sosyal Medya Hesaplarımızı Takip Edin

Eğitim Kolektifi’nin Büyümesine Destek Olun!

İçeriklerimizi beğeniyorsanız daha fazla okuyucunun bize ulaşmasına destek olun.
Bizi Sosyal Medya Hesaplarımızdan Takip Edin, Beğenin, Paylaşın.

Takipte Kalın!

Facebook sayfamızı beğenin ve yeni yazılarımızdan haberdar olun.

Reklam

Yazar Hakkında

Yorumlar

milli eğitim bakanı olsaydım kitap
eğitim kolektifi milli eğitim bakanı olsaydım kitap satın al

Milli Eğitim Bakanı Olsaydım

Orijinal fiyat: 150 ₺.Şu andaki fiyat: 90 ₺.

Ahmet Yıldız, Ayşegül Kanal, Cem Demirayak, Gözde Durmuş, Engin Karadağ, Erdal Atıcı, Erdal Küçüker, Esergül Balcı, Fevziye Sayılan, Feyzi Coskun, Gökçe Güvercin-Seçkin, Gözde Durmuş, Hasan Aydın, M. Cansu Balcı, Meral Uysal, Mustafa Gazalcı, Niyazi Altunya, Nurcan Korkmaz, Orhan Özdemir, Reşide Kabadayı, Rıfat Okçabol, Selen Balcı, Ş. Erhan Bağcı, Vildan Özdemir
Eğitim Kolektifi Yayınları
Reklam

En Yeniler

En Popüler

Dosyalar

Reklam